(0 овоз, миёна 0 аз 5)

Дар ҳеҷ давру замон ягон гурӯҳу қувва ва созмону ташкилоти динӣ, ки ҳамчун ҳаракати сиёсӣ фаъолият мекард, натавонистааст ҷомеаро он тавре ки мардум мехоҳанд, идора созад  ва ниҳояти кор аз байн меравад. Ба ҳамагон маълум аст, ки ҳаракати «босмачигарӣ» низ аз ҳамин қабил буд.

Худи мафҳуми «босмачӣ»  аз калимаи туркии  «босмоқ» гирифта шуда, маънояш «ҳамла кардан», «ҳуҷум кардан», «ба яғмо бурдан» мебошад. Босмачиён талаву тороҷ ва ғорату ситам намудани мардумро ба «ҷиҳоди исломӣ»  нисбат дода,  ҳаракатҳои худро оини мусалмонӣ мешумориданд. Дар асл пешаи онҳо танҳо куштору харобкорӣ буд.

Ба ибораи дигар ҳаракати босмачигарӣ – ҳаракати туркони манғитӣ ва лақайҳо буд. Аввалиҳо талош доштанд аморати сарнагуншударо аз нав барқарор созанду баъдинаҳо бошанд тороҷу ғоратгарӣ, ки шеваи зиндагиашон буд, ин ин давраро барои анҷоми тохту тоз, бедодгариҳо ва таскини шӯру шари ваҳшиёнаи хислати худ истифода мебурданд. Онҳо гоҳе бо амир буданду гоҳе аз фармонҳои ӯ сар мепечиданд.

Босмачигарӣ зуҳуроти тасодуфӣ  набуда, аз ҷузвҳои асосии занҷираи қувваҳои муттаҳидаи зиддиинқилобӣ ба шумор мерафт.  Тавре аён мегардад, дар ҳаракати босмачигарӣ мавқеи асосӣ ва пешоҳанг ба туркнажодон, алалхусус лақайҳо тааллуқ дошт ва онҳо аз ҷониби амир имтиёзоти зиёдеро дар Бухорои Шарқӣ бархурдор буданд. Сабаби аслиаш он буд, ки дар пахш кардани эътирозу шӯришҳо ва норозигиҳои мардуми кӯҳистон амирони Бухоро маҳз лақайҳоро ҳамчун  дастгоҳи ҷазодиҳанда истифода мебурданд. Чанд нафар қурбошиёни  тоҷик, ки ҳам буданд, дар дараҷаҳои сеюму чаҳоруму ғайра, бевосита таҳти фармонбарии онҳо қарор доштанд ва он қадар нуфузи асарбахше дар ин ҳодисаҳо надоштанд, зеро онҳо танҳо нақши иҷрогари амрҳоро мебозиданд

Муборизаи онҳо ҳеҷ робитае бо ватанхоҳӣ ва ҳимояи манофеи миллати тоҷик надошт. Онҳо дар хизмати бегонагоне қарор доштанд, ки баҳри баргардонидани амири манғити Бухоро ба тахти «вожгунаш» ва ё бунёди «Туркистони бузург» хизмат мекарданд. Нафаре аз ин гурӯҳ ҳуқуқ надошт, ки мустақилона сари масъалае тасмим гирад ва бечуну чаро фармудаҳои саркардаҳоро мекарданд. Дар давраи босмачигарӣ, вақте сухан аз боби манофеи тарафҳои даргир мерафт, вожаҳои Тоҷик ва давлати Тоҷикон вуҷуд надошт. Сухан танҳо аз боби барқарор намудани аморати манғитиҳо, таъсиси Туркистони бузург ва «ҷиҳоди муқаддас дар роҳи ислом», ки он ҳам ҳамчун воситае барои ҷалби деҳқонони камбағалу бесавод ба сафи босмачиён истифода мегардид, меравад. Иштироки тоҷикон дар ҳаракати босмачигарӣ ба ҳеҷ минвол ҷанбаи миллӣ ё озодихоҳию ватандӯстӣ надошт. Онҳоро ҳеҷ гоҳ қаҳрамон шуморидан наметавонем, зеро таҳти парчами бегонагон ва барои манфиати ғайр мубориза бурданд. Бо пирӯзшавии онҳо тоҷик ҳеҷ гоҳ истиқлолияти миллӣ ва давлатии худро дарёфт намекард. Саркардагони босмачиёни тоҷик ашхосе буданд дур аз фазлу дониш, ҷоҳил ва иҷрокунандаи амру фармонҳои амири Бухоро ва дигар фармонравоёни турк. Ҳадафи аслии муқовиматашон бо сохти шӯравӣ дар марҳилаи аввали босмачигарӣ нигоҳ доштани қудрат ва боигарии худ дар маҳалҳои таҳти фармонашон буд ва дар марҳилаи баъдӣ бозгардонии давлату сарвати ба камбағалу нодорҳо аз ҷониби Ҳукумати Шӯравӣ тақсимшуда. Босмачиёни қаторӣ бошанд, онҳое буданд, ки аз бесаводӣ фирефтаи муллою эшонҳои мутаассиб гашта, бо шиорҳои дур аз мантиқи инсонӣ, бо калтаку белу каланд бар зидди тиру туфанг  ба «ғазавот» бархостанд. Ин гурӯҳро гумроҳ гуфтан дуруст аст ва иллати аслии гумроҳшавии онҳо бесаводӣ буд. Маҳз бесаводии оммаро истифода намуда, як иддаи кӯчаки бойҳо, муллоҳою эшонҳои чалласавод онҳоро ба манфиати худ истифода мебурданд. Табақаи сарватманд, босмачиҳо ва саркардаҳои онҳо душманони ашаддии илму маърифат буданд. Онҳо дақиқ медонистанд, ки фақат бесаводию ҷаҳолат қишри камбағал, коргару деҳқонро дар ғуломии онҳо нигоҳ медорад. Ҳамин сабаб буд, ки онҳо дар замони ҳаракати босмачигарӣ зарбаи аввалро ба мактаб мезаданд.

Ашхосе, ки аз босмачиён симои қаҳрамони миллат сохтан доранд, боре  наандешидаанд, ки пирӯзии босмачиҳо тақдири миллат ва давлати Тоҷикро чӣ мекард. Боз асрҳо бардагии турк, ҳамон таассуби динӣ, ҷаҳолату торикӣ ва исёну шӯришҳои ваҳшиёна.

Саидзода С.

Шарҳ додан


Защитный код
Нав кардан

Муовинони Раиси шаҳр

Ғайбуллозода Х. Ғайбуллозода Х. Муовини аввали Раиси шаҳрХайрулло  Ғайбуллозода бо қарори Раиси шаҳр таҳти №281 аз 2 июни соли 2016 муовини якуми Раиси шаҳри Хуҷанд таъин г...
Фирӯза Нуруллозода Фирӯза Нуруллозода Муовини Раиси шаҳрФирӯза Нуруллозода 9 феврали соли 1983 дар шаҳри Хуҷанд таваллуд шудааст. Соли 2004 Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи акад...
Раҳматзода А.А. Раҳматзода А.А. Муовини Раиси шаҳрРаҳматзода Аюбҷон Алиҷон 7-уми августи соли 1974 шаҳри Хуҷанд таваллуд шудааст. Миллаташ тоҷик, маълумот олӣ. Соли 1997  Д...
Абдуқаюмзода Ҷ. А. Абдуқаюмзода Ҷ. А. Муовини Раиси шаҳрҶамшед Абдуқаюмзода Алиҷонӣ 16 феврали соли 1976 дар шаҳри Хуҷанд ба дунё омада, баъди хатми мактаби миёна ба Донишгоҳи да...
Ҳомидзода А.А. Ҳомидзода А.А. Роҳбари Дастгоҳи Раиси шаҳрАбдуваҳҳоб Ҳомидзода  8-уми июни соли 1978 дар шаҳри Хуҷанд таваллуд ёфтааст. Миллаташ тоҷик, маълумоташ олӣ. Сол...

Роҳбарони сохторҳо

Алимов У.С. Алимов У.С. Алимов Усмон Собирҷонович 20-уми майи соли 1958 дар шаҳри Хуҷанд таваллуд шуда, миллаташ тоҷик, маълумот олӣ мебошад. Соли 1979 Донишгоҳи да...
Ҷӯраева К.Я. Ҷӯраева К.Я. Ҷӯраева Кибриё Яҳёевна 9 сентябри соли 1966 дар ноҳияи Бобоҷон Ғафуров таваллуд шуда, миллаташ тоҷик, маълумот олӣ мебошад. Соли 1997 Донишг...
Миробидова М.М. Миробидова М.М. Миробидова Муаттар Мирмуҳамадовна 24 июни соли 1966 дар шаҳри Хуҷанд таваллуд шуда, миллаташ тоҷик, маълумот олӣ мебошад. Соли 1990 Донишгоҳ...
Миркамолов М. Н. Миркамолов М. Н. Миркамолов Муҳсин Насруллоевич 10-уми ноябри соли 1959 дар шаҳри Хуҷанд таваллуд шудааст. Миллаташ тоҷик, маълумоташ олӣ. Соли 1980 Донишгоҳ...
Ҷамшед Набизода Ҷамшед Набизода Ҷамшед Набизода 9-уми майи соли 1981 дар шаҳри шаҳри Хуҷанд таваллуд ёфтааст. Миллаташ тоҷик. Соли 2003 Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва ...
Муҳаммадзода М. М. Муҳаммадзода М. М. Муҳаммадзода Мӯъмин Муҳаммад. 15-уми июни соли 1958  дарр   шаҳри Хуҷанд   таваллуд ёфтааст. Соли 1981 Донишкадаи политехникии Тоҷикистонро ...
Бобозода Т. К. Бобозода Т. К. Бобозода Толиб Карим 1-уми  августи соли 1968 дар шаҳри Хуҷанд таваллуд шуда, миллаташ тоҷик, маълумот олӣ мебошад. Соли 1994 Донишкадаи пол...
Самадов С.А. Самадов С.А. Самадов Сӯҳробҷон Абдусамадович 29-уми декабри соли 1976 дар шаҳри Хуҷанд таваллуд ёфтааст. Миллаташ тоҷик, маълумот олӣ. Соли 1998 филиали ...
Собитова М. А. Собитова М. А. Собитова Мунзифа Аҳмадовна 14-уми  сентябри соли 1960 дар шаҳри Хуҷанд таваллуд ёфтааст. Миллаташ тоҷик, маълумот олӣ, соли 1982 Донишгоҳи д...
 Бобоҷонзода А. Бобоҷонзода А. Бобоҷонзода Абдусалом 27-уми декабри соли 1966 дар ноҳияи Бобоҷон Ғафуров таваллуд шудааст. Миллаташ тоҷик, маълумоташ олӣ, соли 1992 Донишг...
Юсупов М. З. Юсупов М. З. Юсупов Маъмурҷон Зулҳайдарович 1-уми июни соли 1981 таваллуд шудааст. Миллаташ тоҷик, маълумот олӣ мебошад. Соли 1999 ба шуъбаи рӯзноманигор...
Сангинова М. А. Сангинова М. А. Сангинова Муяссар Абдуқаҳоровна 15 октябри соли 1979 дар шаҳри Хуҷанд таваллуд шудааст. Миллаташ тоҷик. Таҳсилот олӣ. Соли 2002 Донишгоҳи да...
Раҳимхӯҷаев М. А. Раҳимхӯҷаев М. А. Раҳимхӯҷаев Музаффар Анварович 8 августи соли 1982 дар шаҳри Хуҷанд таваллуд шудааст. Маълумоташ олӣ. Миллаташ тоҷик. Соли 2003 Донишгоҳи да...
Маликисломов Н. Н. Маликисломов Н. Н. Насим Маликисломов 23 октябри соли 1986 дар шаҳри Хуҷанд, дар оилаи хизматчӣ ба дунё омадааст. Соли 1994 ба мактаби таҳсилоти умумии №18-и ш...
Акмалхӯҷаева М. Ҳ. Акмалхӯҷаева М. Ҳ. Акмалхӯҷаева Муҳайё Ҳалимовна 28 сентябри соли 1967 дар оилаи хизматчц ба дунё омадааст. Соли 1990 Донишкадаи давлатии педагогии шаҳри Душан...
Мухбира Дониёрова Мухбира Дониёрова Тибқи қарори Раиси шаҳри Хуҷанд Маъруф Муҳаммадзода аз 30-юми июли соли равон мудири шуъбаи сабти асноди ҳолати шаҳрвандии шаҳр Мухбира Дони...
Солизода Раҳим Солизода Раҳим Солизода Раҳим Рашидӣ бо қарори Раиси шаҳри Хуҷанд аз моҳи июли соли 2017 ба вазифаи мудири бахши нақлиёт ва алоқа таъин гардид. Солизода Р...

Ташрифкунандагон

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterИмрӯз696
mod_vvisit_counterРӯзи гузашта2524
mod_vvisit_counterҲамин ҳафта15739
mod_vvisit_counterҲафтаи гузашта17052
mod_vvisit_counterҲамин моҳ56063
mod_vvisit_counterМоҳи гузашта66968
mod_vvisit_counterҲамагӣ1715488